cografya-harita-bilgisi

Coğrafya Konu Anlatımı: Harita Bilgisi

Coğrafya Konu Anlatımı

 1-)Coğrafyanın Tanımı ve Bölümleri

2-)Harita Bilgisi

HARİTA BİLGİSİ

Haritalar coğrafyanın dilidir. Yeryüzünün hepsinin veya belli bir kısmının kuşbakışı olarak ya da belli bir ölçeğe göre küçültülerek düzlem üzerine aktarılmasıdır.

Dünya’nın kendine özgü küresel şeklinden dolayı kâğıt üzerine aktarılması zordur. Yeryüzü şekillerinin engebeli, çukur ve dağlık olduğu yerlerde gerçek alan ve izdüşüm alan arasındaki fark fazlalaşırken düz ovalık alanlarda bu fark azalır. Aktarım sırasında alansal ya da açısal hatalardan dolayı oluşan bozulmalara, harita bozulmaları veya harita deformasyonları denir.

Bilinen en eski harita MÖ 6200’de Konya ili sınırlarındaki Çatalhöyük’te bir duvara çizilmiştir. Bu haritada Çatalhöyük yerleşim planı ve volkanik Hasan Dağı resmedilmiştir. Türk dünyasını gösteren ilk harita Kaşgarlı Mahmut’un Divan-ı Lügâti’t Türk isimli eserinde yer almıştır. Daha sonra Türk ve Dünya haritacılık tarihine damgasını vuran Piri Reis, Osmanlılarda haritacılığı başlatmıştır. Piri Reis’in 1500’lü yıllarda ceylan derisi üzerine çizdiği haritası bugünkü haritalara yakın doğruluktadır. Türk haritacılığının diğer bir önemli ismi de 11.yy’da yaşamış olan Birunî’dir. Birunî kendi geliştirdiği aletlerle yükseklik ve mesafe ölçümleri yapmış ve bu ölçümlere dayanarak Dünyanın büyüklüğünü gerçeğe yakın bir doğrulukta saptamıştır. Günümüzde haritalar uydu ve hava fotoğraflarından yararlanılarak yapılmaktadır.

Haritacılık tarihinde önemli olan Türk bilim adamları; Kaşgarlı Mahmut, İbrahim Katibi, Trablusgarplı İbrahim Mürsel, El İstahri, Piri Reis, Matrakçı Nasuh, Seydi Ali Reis, Ali Macar Reis, Katip Çelebi ve Evliya Çelebi’dir.

Haritalardaki Bozulmalar Üçe Ayrılır;

  • Dünyanın şeklinden kaynaklanan bozulmalar,
  • Yerşekillerinden kaynaklanan bozulmalar,
  • Ölçekten kaynaklanan bozulmalar.

PROJEKSİYON YÖNTEMLERİ

Küresel bir yüzeyin düzleme aktarılması sırasında bazı bozulmalar olur. Bu nedenle korudukları özelliklere göre çeşitli projeksiyon (iz düşüm) yöntemleri geliştirilmiştir.

  • Alan Koruyan Projeksiyonlar; Peters projeksiyon yöntemi gibi
  • Açı Koruyan Projeksiyonlar; Mercator projeksiyon yöntemi gibi
  • Uzunluk Koruyan Projeksiyonlar

Bazı projeksiyonlar bu özelliklerden ikisini birden koruyabilir. Önemli olan projeksiyonun hangi amaca hizmet edeceğidir. Bir yöntemin diğerine göre bir üstünlüğü yoktur. Örneğin açı koruyan projeksiyonlarla oluşturulan haritalar daha çok hava ve deniz ulaşımında kullanılır.

Projeksiyonlar kullanılan yüzeye göre üçe ayrılır;

  • Düzlem projeksiyonlar
  • Konik projeksiyonlar
  • Silindirik projeksiyonlar (Merkator Projeksiyonu)

Bu projeksiyon yöntemlerinden hangisinin kullanılacağı haritası yapılacak bölgenin konumuna bağlıdır. Projeksiyon yüzeyinin küreye teğet olduğu yerlerde bozulma az, projeksiyon yüzeyinin küreden uzaklaşmasıyla da bozulma fazla olur.

HARİTALARA BİLGİ AKTARIMINDA KULLANILAN YÖNTEMLER

  • Noktasal Yöntem; Çeşitli noktasal semboller kullanılarak oluşturulan bilgi aktarım yöntemidir. Çoğunlukla hava alanları, maden yatakları, fabrikalar, hayvan türleri gibi unsurların dağılışını göstermek için kullanılır.
  • Çizgisel Yöntem; Çizgiler kullanılarak, uzunluk, hareket ve akışları göstermede başvurulan yöntemdir. Siyasi sınırlar, ulaşım, karayolları, denizyolları, akarsular, göç gibi yön ve harekete dayalı unsurlar bu yöntemle gösterilir.
  • Alansal Yöntem; Uzunluk ve alan verilerinin aktarılmasıdır. Okyanus, göl, tarım alanı gibi belli bir alanı kaplayan unsurların haritaya aktarılmasında bu yöntem kullanılır.

HARİTAYI OLUŞTURAN UNSURLAR

  • Harita Başlığı:Haritanın adı ve yapılış amacını içerir. Başlık ya haritanın üstüne ya da lejant kutusuna yazılır. Örneğin; Dünya Fiziki Haritası, Türkiye Siyasi Haritası gibi.
  • Harita İşaretleri (Lejant)Haritalarda yeryüzü şekilleri, ovalar, dağlar, akarsular belirli semboller kullanılarak gösterilir. Kullanılan bu semboller Lejant adı verilen bölümünde açıklanır. Her harita için lejant farklılık gösterir. Haritanın içeriğine göre lejanttaki bilgiler değişir.
  • Koordinat SistemiHaritası çizilecek bölgenin konumu paralel ve meridyenler kullanılarak doğru bir şekilde belirlenir.
  • ÖlçekHaritalardaki küçültme oranıdır.
  • Yön İşaretiBir haritada koordinatlar verilmişse genellikle yön işareti kullanılmaz. Onun haricindeki haritalarda kullanılmışsa yön işaretine bakarak, iki yerin birbirlerine göre yönlerini belirleyebiliriz.

 

HARİTA ÇİZİMİNDE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN NOKTALAR

 

    • Haritanın kullanım amacı belirlenir.
    • Haritası çizilecek olan bölgenin koordinatları; enlem ve boylam dereceleri belirlenir.
    • Haritanın hangi çizim yöntemine göre çizileceği belirlenir.
    • Haritada uygulanacak ölçek belirlenir.
    • Harita başlığı belirlenir.
    • Haritaya yön oku çizilir.
    • Lejandı yani haritada kullanılan işaretler belirlenir.

HARİTA ÇEŞİTLERİ

 

A) Ölçeklerine Göre Haritalar

  1. Büyük Ölçekli Haritalar

Ölçeği 1/20 000 ile 1/200 000 arasında olan haritalardır. Bu haritalar dar alanları gösterdiği için, ayrıntı fazladır, bozulma azdır, ölçeğin paydası küçüktür.

  1. Orta Ölçekli Haritalar

Ölçeği 1/200 000 ile 1/500 000 arasında olan haritalardır.

  1. Küçük Ölçekli Haritalar

Ölçeği 1/500 000 ile 1/1 000 000 arasında veya daha küçük ölçekli haritalardır. Bu haritalar geniş bir alanı gösterdikleri için ayrıntı yok denecek kadar azdır, bozulma oranı fazladır.

B) Kullanım Amaçlarına Göre Haritalar

  1. Fiziki Haritalar

Yeryüzü şekillerini yükseltilerine göre belli renklerle gösteren haritalardır.

  1. Siyasi ve İdari Haritalar

Kıtaların, ülkelerin sınırlarını siyasi haritalar gösterir. İdari haritalar ise ülke içindeki il, ilçe, köy gibi idari birimler arasındaki sınırları gösteren haritalardır.

  1. Beşeri ve Ekonomik Haritalar

Nüfusun dağılımını, yerleşimini, yoğunluğunu gösteren haritalar beşeri haritalardır. Ekonomik haritalar ise madencilik, tarım, sanayi, endüstri gibi ekonomik faaliyetlerin dağılımını gösterir.

  1. Özel Amaçlı Haritalar

Belli konulara yönelik olarak mesleki amaçlı haritalardır. Konunun uzmanlarına yönelik hazırlanır. Mesela, askeri amaçlı, morfolojik vb haritalardır.

KROKİ, PLAN, ÖLÇEK

KROKİ

Bir yerin kuş bakışı görünümünün kabataslak olarak düzlem üzerine aktarılmasıdır.

PLAN

Bir yerin kuş bakışı görünümünün belli bir ölçek oranında küçülterek düzlem üzerine aktarılmasıdır. Genellikle mühendislik, ulaşım, şehircilik alanlarında kullanılır. Ölçekleri en büyük 1/1, en küçük 1/20 000 olabilir.

Kroki ve plan her ikisi de kuşbakışı olarak ve küçültülerek çizilir. Aralarındaki fark ise, kroki kabataslak,ölçeksiz; plan ise gerçeğe yakın olarak küçültülüp çizilir.

ÖLÇEK

Yeryüzündeki iki yer arasındaki mesafenin gerçek uzunluğunun belli bir oranda küçültülmesi ve harita üzerine aktarılmasıyla elde edilen uzunluğa oranına ölçek denir. Harita ölçeği genellikle iki şekilde gösterilir;

Kesir Ölçek; Küçültme oranı kesirle ifade edilir. 1/50 000 veya 1:50 000 şeklinde gösterilir. Paydadaki sayı yeryüzü şeklinin kaç kat küçültüldüğünü gösterir. Kesir ölçekler daima cm ile gösterilir.

Coğrafya Konu Anlatımı: Harita Bilgisi

Çizgi Ölçek; Küçültme oranı çizgiyle ifade edilir. Harita üzerindeki uzunluk ölçülür, çizgi ölçeğin üzerine konulur ve gerçek uzunluğa çevrilir. Böylece iki yer arasındaki mesafe kuş uçuşu olarak hesaplanabilir. Çizgi ölçeğin en büyük faydası, çizgi ölçekli bir haritayı fotokopi ile büyütüp küçülttüğümüzde haritanın ölçeği bozulmaz.

GERÇEK UZAKLIĞI HESAPLAMA

Haritada uzaklığını hesaplamak istediğimiz iki nokta arasını bir cetvelle ölçtükten sonra ölçeğin paydasıyla çarparız.

Gerçek Uzaklık = Harita Uzaklığı x Ölçeğin Paydası

GERÇEK ALANI HESAPLAMA

Gerçek alanı bulmak için haritadaki alan bulunup ölçeğin paydasının karesiyle çarpılır.

Coğrafya Konu Anlatımı: Harita Bilgisi

Bulduğumuz alan izdüşüm alan olacağı için gerçek alanla arsında fark olacaktır. Bu fark dağlık bölgelerde fazla, düz bölgelerde ise daha azdır. Türkiye’nin gerçek alanı ve izdüşüm alanı arasındaki farkın büyük olması, Türkiye’nin dağlık olduğunun bir kanıtıdır.

HARİTALARDA YERŞEKİLLERİNİ GÖSTERME METODLARI

A) KABARTMA METODU

Yeryüzü şekillerinin belli bir oranda küçültülerek ve aslına uygun kabartılmasıyla oluşturulan maket şeklinde haritalardır. Bu yöntemle yer şekilleri gerçeğe uygun ve üç boyutlu olarak canlandırılmış olur. Ancak yapılışı ve taşınması zor olduğu için kullanım alanı oldukça sınırlıdır.

B) TARAMA METODU

Tarama çizgileri eğimin fazla olduğu yöne doğru yapılır, yamaçların eğim derecesi tarama hatlarının kalınlığı ile ifade edilir, düz alanlar çizilmez beyaz bırakılır. Çizgilerin sık ve kalın olduğu yerler eğimli ve dik, ince ve seyrek olduğu yerler daha az eğimlidir. Kullanım alanı yaygın değildir.

C) GÖLGELENDİRME METODU

Haritanın genellikle kuzeybatı köşesinden 45 derecelik eğimle bir ışık geldiği varsayılır. Işık alan yerler aydınlık, almayan yerlerde ise gölge olur, yükselti arttıkça gölge koyulaşır. Bugün sadece yardımcı bir metot olarak kullanılmaktadır.

D) RENKLENDİRME (BOYAMA) METODU

Haritadaki yükseltiler ve derinlikler renklerle gösterilir. Yükselti veya derinlik arttıkça kullanılan renkler koyulaşır. Genellikle topoğrafya ve fiziki haritalarda kullanılır.

Yükselti için renkler;

 

0-200 Metre Yeşil
200-500 Metre Açık Yeşil
500-1000 Metre Sarı
1000-1500 Metre Turuncu
1500-2000 Metre Açık kahverengi
2000-2500 Metre Kahverengi
2500 Metre ve üzeri Koyu kahverengi ile gösterilir.

Derinlik için renkler;

 

0-200 Metre Açık Mavi
200-500 Metre Mavi
500 Metre ve daha derin Koyu Mavi ile gösterilir.

Kalıcı kar ve buzullar ise beyaz renk ile gösterilir.

Yukarıda verilen rakamlar genel olarak kullanılmakla beraber her harita için değişebilir. Bu nedenle harita lejandına bakılmalıdır[/colored_box]

E) İZOHİPS (EŞ YÜKSELTİ) METODU

Deniz seviyesinden itibaren aynı yükseltideki noktaların birleştirilmesiyle oluşur. İzohips yöntemi yeryüzü şekillerinin gösterilmesinde en kullanışlı olanıdır bu nedenle en yaygın kullanılan harita çizim yöntemidir. İki izohips arasındaki yükselti farkının değeri izohips aralığı (ekuidistans) olarak adlandırılır.

İzobat (Eş Derinlik) Eğrileri

Aynı derinlikteki noktalar birleştirilerek oluşturulur. İzobatlarla çizilen haritalara barimetrik harita denir.

İzohipslerin Özellikleri

 

    • İzohips eğrileri iç içe kapalı eğrilerdir, birbirlerini kesmezler.
    • Aynı çizgi üzerindeki her noktanın yükseltisi aynıdır.
    • En içteki çizginin yükseltisi en fazla, en dıştakinin en azdır. Dağ doruklarında nokta halini alırlar.
    • Kapalı eğri bir tepeyi gösterebildiği gibi içine bir ok çizilmişse çukur ortamı da gösterebilir.
    • Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseklikleri birbirine eşittir.
    • Çizgilerin sıklaştığı yerler eğimli ve dik alanları, seyrekleştiği yerler az eğimli alanları gösterir.
    • İzohipsler eğime dik çizilirler, yani izohipslere indirilen dikmelerin doğrultusunda eğim en fazladır.
    • Deniz kıyısı (0m) eğrisidir ve buna kıyı çizgisi eğrisi de denir.

Çizgiler arası yükselti farkı eşittir.

  • Çevresine göre çukur alanlar çukurlaşma yönünde oklarla gösterilir ve buralara çanak denir.
  • İzohipsler üzerinden geçen kesik çizgiler mevsimlik akarsuları, düz çizgiler devamlı akarsuları gösterir.
  • İzohipsler yükseltinin arttığı yöne doğru girinti yaparsa vadi, azaldığı yöne doğru girinti yaparsa sırt ifade eder.

 

Yamaç: Dağ veya tepelerin doruklarından eteklerine doğru uzanan eğimli yerlerdir. Sırtların her iki tarafında uzanırlar.

Sırt: Eş yükselti eğrisinin V şeklini aldığı ve V’nin açık ucuna doğru yükselti değerlerinin arttığı yerdir.

Çanak (Kapalı Çukur): Çevresine göre alçakta olan sahalardır. Çanaklaşmanın başladığı yerden bittiği yere kadar (®) ok işareti ile gösterilir.

Okların başladığı izohips ile bittiği izohips arasında yükselti değeri düşer ve daha sonra aynı artış devam eder.

Delta: Akarsuların taşıdıkları malzemelerin denize döküldüğü yerde biriktirmesi sonucu oluşan, üçgene benzeyen ovalardır. Kıyı çizgisi kara içerisine doğru girmiştir.

Haliç: Gel git olayının kuvvetli olduğu kıyılarda akarsu ağızlarının tortularından temizlendiği koylardır. Kıyı çizgisi kara içerisine doğru girmiştir.

  • Aynı kıyı üzerinde hem delta hem haliç oluşmaz.

Ova: Eğilimin az olduğu yerlerdir. Buralarda eş yükselti eğrileri seyrek geçer.

Boyun: Çevresindeki zirveler arasında kalan, yükseltisi onlardan daha az olan, dağ sırtlarında geçmeye elverişli yerdir.

Vadi: Akarsu aşındırması sonucu oluşan uzun çukurlardır. Vadilerin bulunduğu alanda eş yükselti eğrileri ters V şekline benzer.

Plato: Akarsular tarafından derince yarılmış düzlüklerdir. Plato yüzeyinde ya çok az sayıda eş yükselti eğrisi bulunur ya da hiç bulunmaz.

Tepe: Dağ kadar yükseltisi olmayan, çevresindeki çukurca yerlere göre çepeçevre bir yükseklik gösteren yer kabartısıdır.

Dağ: Çevresine göre önemli bir yüksekliğe sahip olan, inişli çıkışlı doğal yer kabartısıdır. Zirveleri genellikle nokta veya üçgen sembolüyle gösterilir.

Falez (Yalıyar): Dik kıyılardır. Birkaç izohips kıyı üzerinde birbirine çok yaklaşır veya üst üste çakışır.

 

Profili İstenen Noktalar Arasında;

 

  • En düşük yükselti değerine,
  • En yüksek yükselti değerine,
  • Vadi olup olmadığına,
  • Boyun olup olmadığına,
  • Tepe sayısına,
  • İzohipslerin sıklaşıp, seyrekleştiği yerlere,
  • Çanak, krater vb. şekillere dikkat edilmelidir.

PROFİL ÇIKARMA

 

İzohips eğrileriyle çizilmiş bir haritanın profilini, yandan görünüşünü çizmek için şu adımları izlemek gereklidir;

  1. Topoğrafya haritası üzerinde profili çıkarılacak iki nokta arasına bir çizgi çekilir. Bu çizgi üzerindeki en yüksek ve en düşük yükseklikler belirlenir.
  2. Çizginin alt kısmına milimetrik kağıt yerleştirilir. Eğrilerin değerleri yazılır.
  3. Eş yükselti eğrileri kağıt üzerine işaretlenir.
  4. İşaretlenen noktalar birleştirilir. Hat boyunca nehir, dağ, plato varsa belirtilir.

EĞİM HESAPLAMA

 

Topoğrafya haritasındaki bir arazinin eğimini hesaplamak için izohips eğrilerinden yararlanılır. Eğim hesaplamada büyük ölçekli izohips haritaları kullanılırsa daha doğru sonuçlar elde edilir.

Coğrafya Konu Anlatımı: Harita BilgisiKOORDİNAT SİSTEMİ

 

Hayali olarak oluşturulmuş paralel çemberleri ve meridyen yaylarına koordinat sistemi denir. Dünyayı yatay olarak tam ortasından iki eşit parçaya böldüğü varsayılan çizgi Ekvatordur. Ekvator en büyük paralel dairesidir. Ekvator 1 derecelik açılarla 360 eş parçaya bölünmüş ve bu eş parçalar uzatılarak kutup noktalarında birleştirilmiştir. Kutuplardan geçen Dünya ekseni, Ekvatoru 90 derecelik açıyla böler.

Ekvator 0 derece paraleli; İngiltere’nin Greenwich gözlemevinden geçtiği varsayılan meridyen ise 0 derece meridyeni olarak kabul edilir. 0 derece meridyeni ve 0 derece paraleli koordinat sisteminin başlangıç eksenleri olarak kabul edilir. Bu 1884’te uluslar arası konferansta kabul edilmiştir.

Ekvatorun kuzeyinde kalan, kuzey paralellerini içine alan yarım küreye Kuzey Yarımküre; güney paralellerini içine alan ve Ekvatorun güneyinde kalan yarımküreye Güney Yarımküre denir. Başlangıç meridyeninin batısında kalan ve batı meridyenlerini içine alan yarımküreye Batı Yarımküre; doğusunda kalan ve doğu meridyenlerini içine alan yarımküreye Doğu Yarımküre denir.

PARALEL DAİRELERİ

 

  • Yerküre üzerinde Ekvatora paralel olarak çizildiği varsayılan çemberlerdir.
  • En büyük paralel dairesi başlangıç paraleli olan Ekvatordur. (40.000 km)
  • Ekvator hariç, 90 derece Kuzey yarımkürede, 90 derece de Güney yarımkürede olmak üzere toplam 180 adet paralel dairesi vardır.
  • Aralarındaki uzaklık her yerde eşittir. (111 km)
  • Çapları Ekvatordan Kutuplara gidildikçe küçülür.
  • İki paralel dairesi arası 1 derece = 60 dakikadır.

MERİDYEN YAYLARI

 

  • Ekvatoru dik açı ile kesen ve Kutup noktalarında birleştiği varsayılan yarım çemberlerdir.
  • Başlangıç Meridyeni Greenwich’tir. Meridyen yaylarının uzunlukları birbirine eşittir.
  • Greenwich’in doğusunda 180 derece , batısında 180 derece olmak üzere toplam 360 tanedir.
  • İki komşu meridyen arası uzaklık sadece Ekvatorda 111 km iken bu uzaklık Kutuplara gidildikçe azalır.
  • İki meridyen arasındaki zaman farkı 4 dakikadır.

ENLEM

 

  • Dünya üzerindeki bir noktanın, Ekvatora olan uzaklığının açı cinsinden (derece, dakika, saniye) ifade edilmesine denir.
  • Aynı Enlem Üzerinde Olan Noktaların Ortak Özellikleri
  • Ekvator paraleline olan uzaklıkları,
  • Kutup noktalarına olan uzaklıkları,
  • Güneş ışınlarını alma açıları,
  • Gölge boyu, gölge yönü, bakı yönü,
  • Işınların atmosferdeki tutulma oranı
  • Matematiksel iklim kuşakları,
  • Gece gündüz süresi,
  • Şafak, gurup süreleri,
  • Çizgisel hızları,
  • Yer çekimi değerleri aynıdır.

BOYLAM

 

  • Meridyenlerden yararlanarak bir noktanın başlangıç meridyenine olan uzaklığının açı cinsinden (derece, dakika, saniye) değerinin belirtilmesidir.
  • Bir noktanın enlem ve boylam değerleri kesiştirildiğinde Dünya üzerindeki matematik konumu saptanmış olur.
  • Aynı Boylam Üzerinde Olan Noktaların Ortak Özellikleri
  • Yerel saat,
  • Saat dilimi,
  • Öğle vakti,
  • Güneşin karşısına gelme anı,
  • Gün içinde en kısa gölgenin oluştuğu an aynıdır.

[/su_list]

Coğrafya Konu Anlatımı: Harita Bilgisi

YEREL SAAT

Dünya kendi ekseni etrafındaki 360 derecelik bir tam turunu 24 saatte tamamlar. Gün boyunca meridyenler Güneşin önünden 4er dakikalık aralıklarla geçer. Buna bağlı olarak yerel saat farklılıkları meydana gelir. Bir meridyen tam Güneşin karşısına geldiği an yani Güneş ışınlarını en dik açı ile aldığı an, o meridyende öğle zamanıdır. Burada yerel saat 12.00 kabul edilir. Yerel saat, Dünyanın kendi ekseni etrafındaki hareketinin bir sonucudur.

Dünya kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döndüğünden doğudaki meridyenler Güneşi daha önce görür. Bundan dolayı yerel saat doğuda ileri, batıda geridir. Böylece Güneş doğuda deha erken doğar ve batar; batıda daha geç doğar ve batar.

İki meridyen arası yerel saat farkı her yerde 4 dakikadır.

Aynı meridyen üzerindeki her yerde yerel saat aynıdır.

YEREL SAAT NASIL HESAPLANIR ?

  1. İlk olarak verilen iki nokta arasındaki boylam farkı hesaplanır. İki noktada aynı yarım küredeyse (Batı – Batı gibi) meridyen dereceleri çıkarılır, farklı yarımkürelerde ise (Doğu – Batı gibi)toplanır.
  2. İki meridyen arasındaki zaman farkı 4 dakika olduğuna göre;

Yerel saat = 4 dakika x Meridyen farkı

formülüyle saat farkı hesaplanır.

Soruda yerel saat verilip boylam istenirse saat farkı belirlenip dakikaya çevrilir ve 4e bölünür.

  1. Saati istenen nokta daha doğudaysa bulunan fark eklenir, daha batıdaysa bulunan fark çıkarılır.

ULUSAL (ORTAK) SAAT

Bir ülke sınırları içinde zaman birliği sağlamak için, bir meridyenin saatinin ortak saat olarak belirlenip kullanılmasıdır. Ülkemizde tek ortak saat kullanılır. Ancak yıl içerisinde Güneş ışınlarından daha fazla yararlanabilmek için ayar boylamı değiştirilir. Kışın geri saat uygulaması İzmit’in, yazın ileri saat uygulaması sebebiyle Iğdır’ın saati ulusal saat olarak kullanılır.

Doğu Batı yönünde çok geniş yer kaplayan ülkeler aynı anda birden fazla ortak saat kullanırlar. Örneğin, ABD, Rusya, Çin, Kanada gibi.

ULUSAL SAAT DİLİMLERİ

Coğrafya Konu Anlatımı: Harita Bilgisi

Ulusal saat dilimleri belirlenirken 00 başlangıç boylamı esas alınmıştır. İki boylam arası 4 dakikadır ve 15 boylam 60 dakika yani 1 saattir. İşte bu esas alınarak Dünya 15’er boylamlık saat dilimlerine bölünmüştür. Ancak bölümleme yaparken 00 başlangıç boylamının batısından 7,50, doğusundan da 7,50 alıp 150 ye tamamlamış ve burası 0. veya 24. Saat dilimi olmuştur. Başka bir ifadeyle burası günün başladığı veya bittiği yerdir. Dünya kendi ekseni etrafında batıdan doğuya doğru döndüğünden dolayı güneşi ilk gören yarımküre doğu yarımküre, güneşi son gören batı yarımküredir. İşte bu sebeple saat dilimleri doğudan başlar. Doğuda yerel saat ileri, batıda ise geridir. Tarih değiştirme çizgisinin batısında tarih 1 gün ileri, doğusunda ise 1 gün geridir.
Türkiye topraklarının bir kısmı 2. Saat dilimine bir kısmı 3. Saat dilimine girer. 2. Saat dilimi kışın, 3. Saat dilimi yazın kullanılır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir