Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

Sayfa İçerikleri;

1-) Maddelerin Sınıflandırılması – Hacim – Kütle

2-) Özkütle

3-) Katılarda Dayanıklılık – Esneklik

4-) Akışkanlar – Gazlar – Plazmalar

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

Madde: Uzayda yer kaplayan, kütlesi ve eylemsizliği olan her şeye madde denir. Maddeler doğada katı, sıvı, gaz veya plazma halinde bulunabilir.

Kütle: Madde miktarıdır. Yer çekimine ve cismin bulunduğu yere göre değişmez. Terazi ile ölçülür, m sembolüyle gösterilir, birimi kg’dır.

Hacim: Bir cismin uzayda kapladığı yere hacim denir. Uluslar arası birim (SI) sisteminde hacim ölçü birimi m3tür ve “V” sembolüyle gösterilir. Birimleri uzunluk ölçülerinin küpüdür.

Eylemsizlik: Maddenin sahip olduğu konumu, hareketi, şekli koruma isteğidir.

Tanecikli Yapı: Bütün maddeler atomlardan oluşur. Atomlar ise elektron ve çekirdek denilen taneciklerden oluşur. Atomun çekirdeğinde ise proton ve nötron denilen tanecikler bulunur.

Boşluklu Yapı: Maddeyi oluşturan atomların çekirdekleri ile elektronları arasında boşluklar vardır. Bütün maddeler atomlardan oluştuğuna göre, bütün maddeler boşluklu yapılıdır.

Özkütle: Maddenin birim hacminin kütlesidir. Katı, sıvı ve gazlar için ayırt edici özelliktir.

Özısı: Maddenin 1 gramının sıcaklığını 10C arttırmak için gereken ısı miktarıdır. Katı, sıvı ve gazlar için ayırt edici özelliktir.

Hal Değiştirme Isısı: Erime sıcaklığındaki 1 gram katı maddeyi, aynı sıcaklıkta sıvı hale getirmek için gereken ısı miktarına “erime ısısı”, kaynama sıcaklığındaki 1 gram sıvı maddeyi, aynı sıcaklıkta gaz haline getirmek için gereken ısı miktarına “buharlaşma ısısı” denir. Erime ısısı katılar için, buharlaşma ısısı sıvılar için ayırt edici özelliktir.

Genleşme Katsayısı: Bir maddenin 10C lik sıcaklık değişiminde yüzey alanında veya hacminde gerçekleşen değişim miktarıdır. Katı ve sıvılar için ayırt edici özelliktir.

Esneklik Katsayısı: Farklı metallere aynı koşullarda eşit kuvvet uygulandığında uzama miktarlarının farklı olduğu görülür. Katılar için ayırt edici özelliktir.

Çözünürlük: Belli sıcaklık ve basınç altında 100 gram çözücüde çözünebilen maddenin gram cinsinden kütlesidir. Katı, sıvı ve gazlar için ayırt edici özelliktir.

Isı İletkenliği: Her maddenin ısı iletkenliği farklıdır. Katı, sıvı ve gazlar için ayırt edici özelliktir.


 

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

 

HACMİN ÖLÇÜLMESİ

  • Hacim maddenin katı, sıvı veya gaz oluşuna göre doğrudan veya dolaylı olarak ölçülebilir.
  • Sıvılar, dereceli kap veya litre kabıyla ölçülür. Bu ölçüm için sıvıyı dereceli kaba aktarmak yeterlidir.
  • Katılarda ise cisim geometrik şekilliyse boyutları ölçülüp ilgili formülde yerine yerleştirerek hesaplanır. Bu çeşit hesaplama dolaylı ölçüm sınıfına girer. Eğer cismin düzgün bir geometrik şekli yoksa dereceli kap içindeki sıvıya atılarak hacmi ölçülür.
  • Gazların belli bir hacmi olmadığı için konuldukları kabın hacmini alırlar.

DÜZGÜN GEOMETRİK CİSİMLERİN HACİMLERİ

Geometrik şekli olan cisimlerin hacmi = uzunluk x genişlik x yükseklik ile hesaplanır.

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

DÜZGÜN GEOMETRİK BİÇİMLİ OLMAYAN CİSİMLERİN HACİMLERİ

Düzgün bir geometrik şekle sahip olmayan cisimlerin hacimleri dereceli kaplardaki sıvılardan yararlanılarak bulunur.  Dereceli kaplar cam veya plastikten yapılmış eşit bölmeli deney araçlarıdır. Cisim sıvı içinde çözünmemeli ve tamamen batmış olmalıdır.

Tüm katı maddeler içerisinde boşluk olduğundan hacim ölçüsü güvenilir değildir.

Suda Çözünmeyen, Geometrik Şekli Olmayan Katı Maddelerin Hacmi

Dereceli kaptaki sıvının içerisine düzgün geometrik şekli olmayan bir cisim atıldığında cismin hacmi; yer değiştiren sıvının hacmine veya taşırma kabındaki taşan sıvının hacmine eşittir.

Vcisim = VToplam – VSıvı

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve ÖzellikleriVSıvı = 50 cm3 olsun, hacmini öğrenmek istediğimiz cismi suyun içine attığımızda ölçekli kap içindeki sıvının yükselme miktarı bize cismin hacmini verecektir.

Sıvının yeni düzeyi 75 cm3 olsun, buna göre cismin hacmi;

Vcisim = VToplam – VSıvı

Vcisim = 75 – 50 = 25 cm3  bulunur.

Aynı sıvıyı taşırmalı kaba koyarsak, sıvının taşma miktarı cismin hacmine eşit olur.

Vcisim = VTaşan

 

Kuru Kumun Hacmi

Dereceli kaptaki sıvının içerisine kuru kum atıldığında toplam hacimde bir miktar azalma görülür. Bunun nedeni kumun içinde hava taneciklerinin olmasıdır. Kuru kumun üzerine su döküldüğünde suyun bir kısmı kumun içindeki boşluklara girer. Bu nedenle kumun ve suyun toplam hacmi beklenenden bir miktar aşağı iner.  

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

 

    VToplam = ( VKum + VSıvı) – VHava

 


 

Su İçinde Çözünen Katı Maddenin Hacmi

Tuz, şeker gibi maddeler su içinde çözündüklerinde toplam hacimde bir azalma olur. Bunun sebebi katı maddelerin içinde ihmal edilmeyecek ölçüde boşluk bulunmasıdır. Örneğin bir küp şekerin hacminin 10 cm3 olduğunu ve 50 cm3 hacmi olan bir bardak suda erittiğimizi varsayalım. Beklediğimiz hacim 50+10=60 cm3 tür. Ancak ölçüm yaptığımızda toplam hacmi 59 cm3 buluruz. Aradaki 1 cm3lük fark bize kesme şeker molekülleri arasındaki boşluğu verir.  Bu durumda kesme şekerin gerçek hacmi; 10-1 = 9 cm3tür.


KÜTLENİN ÖLÇÜLMESİ

Kütle eşit kollu terazi ile ölçülür. Terazinin bir kefesine tartılacak cisim diğer kefeye ise terazi dengeye gelene kadar gram denilen standart kütleler eklenir. Denge oluştuğunda kefelerdeki kütleler birbirine eşittir.

Terazinin çalışması için yerçekimi olmak zorundadır ama yerçekimi ivmesinin değeri önemli değildir.

Bazı terazilerde dengenin sağlanması için binici adı verilen cisimler kullanılır. Binici terazinin kolu üzerinde hareket eden bir cisimdir.

Binicinin olduğu taraftaki kefede oluşturduğu kütle etkisi;

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

Bir terazi ile ölçülebilecek en küçük kütle o terazinin duyarlılığını gösterir. Eşit kollu terazinin duyarlılığını artırabilmek için üzerine hareket edebilir ek kütle (binici) kullanılır. Arka arkaya gelen iki bölme arasında binicinin gram katkısına terazinin duyarlılığı denir. Kol üzerindeki bölme sayısı arttıkça terazinin duyarlılığı artar.

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

Eşit kollu terazi moment prensibine göre çalışır. Kolları eşit uzunlukta ve kefeleri özdeştir. Şekildeki terazi dengede ise 0 noktasına göre moment alınır.

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

HATALI TERAZİ

Kollarını uzunlukları farklı, eşit kollu olmayan terazilere “hatalı teraziler” denir.

m kütlesi sol kefede ölçüldüğünde m1 gram, sağ kefeye konulup ölçüldüğünde m2 gram geliyorsa; m’in gerçek kütlesi m1 ve m2’nin geometrik ortalamasıdır.

Fizik Konu Anlatımı: Madde ve Özellikleri

   Sonraki Sayfa

Sosyal Medyada Paylaşın:

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Düşüncelerinizi bizimle paylaşırmısınız ?

  • YENİ
  • YORUM