cografya-nedir-cografyanin-tanimi-ve-bolumleri

Coğrafya Konu Anlatımı: Coğrafyanın Tanımı ve Bölümleri

Coğrafya Konu Anlatımı

 1-)Coğrafyanın Tanımı ve Bölümleri

2-)Harita Bilgisi

COĞRAFYANIN TANIMI VE BÖLÜMLERİ

Coğrafya bir yerbilimidir. Yeryüzündeki fizîki, beşerî ve ekonomik olayları ve bu olayların oluş nedenleri ile neye göre ve nasıl dağıldığını inceleyen bilim dalıdır.

Yeryüzü şekillerinin oluşumunu etkileyen faktörler nelerdir, iklimler nerelerde nasıl oluşur, yeryüzündeki bitki örtüsünün dağılışını neler etkiler, toprağın oluşumu nasıldır, yeryüzündeki suların dağılışını etkileyen faktörler nelerdir … vb konular coğrafyanın ilgi alanına girer.

DOĞAL UNSURLAR

Oluşumunda insanın herhangi bir katkısının olmadığı; hava, su, toprak, yer şekilleri, dağ, ova, plato, … gibi örnekleri çoğaltılabilecek varlıklara doğal unsurlar denir. Bu doğal unsurlarda gerçekleşen olaylara; deprem, volkanik hareket, tsunami, hortum, … gibi olaylara da doğal olaylar denir.

Doğal unsurlar ve olaylar her yerde aynı değildir, farklılık gösterir. Örneğin Ekvator bölgesinde bütün yıl boyunca yaz mevsimi yaşandığından giyimleri, beslenme çeşitliliği, barınakları ortama uygun olarak şekillenecektir. Buna karşın Kutup bölgesindeki sürekli kış insanların giyim şeklini, barınma tipini, beslenme şeklini değiştirecektir. İşte coğrafya, insan ve doğa arasındaki bu etkileşimi inceleyen bir bilim dalıdır.

CANLILAR İÇİN ÖNEMLİ OLAN ANA ORTAMLAR

Havaküre, taşküre, suküre ve canlılar arasında etkileşim ve doğal bir denge vardır. Bu unsurlardan birinde meydana gelecek olan bir değişiklik küresel ısınma, buzulların erimesi, ozon tabakasının delinmesi gibi kuşkusuz canlıları etkileyecektir.

 

Atmosfer (Havaküre)

Dünyayı çevreleyen ve çeşitli gazlardan oluşan örtüdür. Rüzgar, yağış, şimşek, sıcaklık ve basınç değişimi, güneşlenme ve bulutlanma olayları bu ortamda gerçekleşir.[/colored_box]

 

Litosfer (Taşküre)

Dünyanın kayaçlardan oluşan katı kısmıdır. Dünya yüzeyi düz, çukur, kabarık şekillerden oluşur. Yer şekillerinin ve toprağın oluşumu, deprem, erozyon, heyelan, volkanik hareketler bu ortamda meydana gelir.

 

Hidrosfer (Suküre)

Dünyadaki okyanuslar, denizler, göller, akarsular ve yer altı sularından oluşur. Suyun döngüsü, sel ve su baskınları, suyun donması ve erimesi, aysberglerin hareketi bu ortamda gerçekleşir.

 

Biyosfer (Canlılar Küresi)

Bütün canlıları içeren ortamdır. Havaküre, taşküre ve sukürenin kesişim alanı biyosferi oluşturur. Bitkiler, hayvanlar ve insanların doğal yaşamları, ölümleri, orman yangınları, canlıların genleriyle oynanması gibi olaylar bu ortamda meydana gelir.

 


Coğrafya Konu Anlatımı: Coğrafyanın Tanımı ve Bölümleri

COĞRAFYAYA YARDIMCI BİLİMLER

Jeomorfoloji                     Yer şekilleri bilimi


Astronomi                         Gök cisimlerini inceleyen bilim


Jeoloji                                 Yer kabuğunun yapısını inceleyen bilim


Jeodezi                                Yer ölçme bilimi


Kartoğrafya                        Harita bilimi


Klimatoloji                         İklim bilimi


Hidroloji                             Su bilimi


Potamoloji                          Akarsu bilimi


Limnoloji                            Göl bilimi


Oseonografya                     Okyanus bilimi


Hidrojeoloji                        Yer altı suları bilimi


Litoloji                                 Taş bilimi


Pedoloji                               Toprak bilimi


Meteoroloji                         Hava olaylarını inceleyen bilim


Zooloji                                 Hayvan topluluklarını inceleyen bilim


Botanik                               Bitki bilimi


Etnoloji                               Irk bilimi


Antropoloji                         İnsan bilimi


Sosyoloji                              Toplum bilimi


Demografi                           Nüfus bilimi


Coğrafi Yönler:

Coğrafi olarak 4 ana yön ve 4 ara yön vardır.

Ana yönler; Kuzey, Güney, Doğu, Batı

Ara yönler; Kuzeydoğu, Kuzeybatı, Güneydoğu, Güneybatıdır.

Haritayı önümüze aldığımızda başımız Kuzeyi, sağ kolumuz Doğuyu, sol kolumuz Batıyı, ayaklarımız Güneyi gösterir. Ara yönler ise iki ana yönün tam ortasına denk gelen yönlerdir.

Coğrafya Konu Anlatımı: Coğrafyanın Tanımı ve Bölümleri

YÖN NASIL BULUNUR?

PUSULA

Pusula, en kolay ve en doğru yön bulma aracıdır. Pusulanın içinde yönler yazar ve bir ibre bulunur. Bu ibrenin renkli ucu daima kuzeyi gösterir ve böylece yönünüzü kolayca bulabilirsiniz.

GÜNEŞ

21 Mart ve 23 Eylül tarihlerinde her yerde gece gündüz süreleri eşittir. Bu tarihlerde güneşin doğduğu yer tam doğu kabul edilir. Güneş doğduğu zaman sağ kolunuzu doğuya doğru uzatırsanız, sol kolunuz batıyı, yüzünüz kuzeyi, arkanız güneyi gösterecektir.

Güneşe bakarak yön bulmanın diğer bir yolu da öğle vaktinde yere bir çubuk dikip gölgesini gözlemlemektir. Öğle vaktinde çubuğun gölge boyu en kısa olacaktır, buraya bir işaret koyarız. Gün içerisindeki gölge uzamalarını da işaretleriz. Çubuğun gölgesinin en kısa olduğu yön, Kuzey yarımküredeysek Kuzeyi, Güney yarımküredeysek Güneyi gösterecektir.

KUTUP YILDIZI (DEMİRKAZIK YILDIZI)

Kutup yıldızı bulutsuz gecelerde görünür ve yeri hiçbir zaman değişmez, daima Kuzey yönünü gösterir. Aynı şekilde yüzünüzü kuzeye dönerseniz, arkanız güneyi, sağınız doğuyu, solunuz batıyı gösterir.

MİNARELER

Minarelerin şerefelerindeki kapılar her zaman kıbleye dönük yapıldığından bu kapılar size Güney yönünü gösterecektir.

KARINCA YUVALARI

Karınca yuvalarının giriş kısmı her zaman güney yönünü gösterir. Dolayısıyla toprak yığını yaptıkları arka kısmı da kuzeyi gösterecektir.

YOSUNLAR

Kuzey yarımkürede güneş güneyden doğru geldiği için güneye bakan cepheler güneş alır, yosun tutmaz. Ağaçların, taşların kuzeye bakan yüzleri ışık almadığı için yosun tutar. Kuzeyinizi bulduğunuz zaman yönünüzü kolaylıkla belirleyebilirsiniz.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir